نقشهٴ ناشناسي از آسياي مركزي در دايرةالمعارف اداري چينگ شيه تا تيين (1329 ـ 1331) آمده است.
بسياري از كتابهاي چيني از رودها و آبراههها سخن گفتهاند. اين سنت را كه با شوئي چينگ
(كتاب گزيدهٴ آب) آغاز شد، ميتوان دستكم تا آغاز عصر ما دنبال كرد. در اواسط سدهٴ چهاردهم وانگشي رسالهاي از آن قبيل دربارهٴ رود زرد (هوانگ هو) تأليف كرد.1 بايد در يادداشت مربوط به آثار مكانشناسي از آن سخن ميگفتم، ولي در اينجا ذكر ميكنم. چون شامل شش نقشه دربارهٴ طغيانها و تغييرات اين رود عظيم است كه با بيطرفي كامل در طي قرنها نعمات و صدماتش ــ وفور نعمت يا گرسنگي، زندگي يا مرگ ــ را به ميليونها نفر ازمردم عرضه كرده است.
4. توصيف كشورهاي بيگانه. تاريخ آنام را كه در سال 1307 يا پيش از آن نوشته شده، به يك مورخ آنامي بهنام ليتسه مديونيم. اين تاريخ به زبان چيني و براساس سنت تاريخنويسي چيني است.
بنابراين، تاريخ او شامل مقدمهاي در جغرافيا و حتي يك نقشه است (كه متأسفانه نقشهٴ اخير گم شده). در بقيهٴ كتاب هم مطالبي داراي فوايد جغرافيايي وجود دارد (از قبيل يادداشتهايي در بارهٴ محصولات طبيعي) و در پايان يك شعر جغرافيايي آمده است.
وانگ تاـ يوان درحدود 1349 گزارشي دربارهٴ بسياري از بخشهاي مجمعالجزاير مالايا نوشت.
5. روابط ميان چين و ساير بخشهاي خاور. اين عنوان حاكي از آن است كه بايد اين بخش را بههمان صورت كه آغاز كرده بوديم پايان دهيم. ما با گزارشي دربارهٴ روابط خاور دور و اروپا آغاز كرديم، اكنون از خود ميپرسيم روابط ميان چين و بخشهاي ديگر خاور زمين چگونه بود؟ فرازهاي پيشين بخشي از پاسخ ما را داد. پيداست كه چينيان آگاهيهايي دربارهٴ كشورهاي هندوچين و مالايا داشتند. آنان روابطشان را با همسايگان شرقيشان چگونه برقرار كرده بودند؟
قديمترين و در عين حال خامترين نوع روابط جنگ بود. در سال 1309 مغولها كوشيدند در هاكاتا (بخش شمالي كيوشو، يكي از بزرگترين جزيرههاي ژاپن و نزديكترين آن به كره) پياده شوند؛ در همسايگي همين مكان بود كه در سال 1281 ناوگان اعزامي از جانب قوبيلاي (سيزدهم ـ 2) نابود شده بود. به جنگهاي ملي، ميتوان جنگهاي خصوصي را هم افزود كه بهوسيلهٴ دزدان دريايي انجام ميگرفت. برخي از اينان معلومات تجربي خوبي دربارهٴ كرانهها بهدست آورده بودند. در سال 1301 دريازنان چيني به ساتسوما تاختند. دريازنان ژاپني (واكو) در جواب اين تعارف به كرانههاي كره و چين تاختند (بيشتر در سال 1308). در سال 1350